Awitaminoza to poważne zaburzenie, które pojawia się, gdy organizm nie otrzymuje odpowiednich ilości niezbędnych witamin. Do jej rozwoju może prowadzić nie tylko źle zbilansowana dieta, ale także zaburzenia wchłaniania składników odżywczych czy różne schorzenia przewlekłe. Skutki awitaminozy bywają różnorodne – od pogorszenia samopoczucia po poważne problemy zdrowotne. W niniejszym artykule przybliżamy, czym jest to zjawisko, jakie objawy mogą świadczyć o niedoborach witamin.
Czym jest awitaminoza?
Awitaminoza to stan patologiczny organizmu spowodowany całkowitym brakiem jednej lub kilku witamin. Różni się od hipowitaminozy, która oznacza niedobór, ale nie całkowity brak. Obie formy mogą prowadzić do zaburzeń metabolicznych, a w skrajnych przypadkach do poważnych chorób, a nawet śmierci.
Przyczyny awitaminozy
- Niewłaściwa dieta. Jedną z najczęstszych przyczyn awitaminozy jest nieodpowiednia dieta – uboga w owoce, warzywa, produkty pełnoziarniste czy nabiał. Dotyczy to zwłaszcza osób stosujących bardzo restrykcyjne diety (np. diety eliminacyjne bez konsultacji z dietetykiem).
- Choroby przewodu pokarmowego. Zaburzenia wchłaniania witamin mogą być wynikiem chorób (celiakia, choroba Leśniowskiego-Crohna, czy przewlekłe zapalenie trzustki). Nawet jeśli dana osoba przyjmuje wystarczającą ilość witamin, jej organizm może nie być w stanie ich wykorzystać.
- Alkoholizm. Nadużywanie alkoholu zaburza wchłanianie wielu witamin (szczególnie z grupy B) i zwiększa ich wydalanie z organizmu. Może prowadzić do ciężkiej awitaminozy nawet przy pozornie zbilansowanej diecie.
- Zaburzenia metaboliczne i genetyczne. Niektóre rzadkie choroby genetyczne upośledzają zdolność organizmu do przetwarzania witamin w ich aktywne formy – np. fenyloketonuria czy choroba Hartnupa.
- Stany zwiększonego zapotrzebowania. Ciąża, laktacja, okres intensywnego wzrostu u dzieci, przewlekły stres czy długotrwała choroba mogą zwiększyć zapotrzebowanie na witaminy. Brak odpowiedniej suplementacji może prowadzić do awitaminozy.
Objawy awitaminozy – na co warto zwrócić uwagę?
Skutki awitaminozy zależą od rodzaju brakującej witaminy. Niedobór witaminy A może powodować kurzą ślepotę i suchość skóry. Brak witaminy B1 skutkuje osłabieniem mięśni i zaburzeniami neurologicznymi. Awitaminoza B12 wywołuje niedokrwistość, uszkodzenia nerwów oraz problemy z pamięcią i równowagą. Niedobór witaminy C powoduje szkorbut, objawiający się osłabieniem, krwawieniem dziąseł i wypadaniem zębów. Brak witaminy D prowadzi do krzywicy u dzieci i osłabienia kości u dorosłych, natomiast niedobór witaminy K zaburza krzepliwość krwi, zwiększając ryzyko krwotoków.
Jak zapobiegać awitaminozie?
Aby zapobiegać awitaminozie, warto przede wszystkim stosować zbilansowaną, urozmaiconą dietę bogatą w świeże warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste, orzechy, nabiał i tłuste ryby. W okresach zwiększonego zapotrzebowania na witaminy (ciąża, rekonwalescencja czy sezon zimowy) warto rozważyć świadomą suplementację – najlepiej po konsultacji z lekarzem lub dietetykiem. Dobrej jakości suplementy np. marki Swanson można znaleźć w naszym sklepie, gdzie dostępny jest szeroki wybór preparatów wspierających uzupełnianie niedoborów witamin.